Her bilgisayarda bir yerde mutlaka bir darboğaz vardır. Sorun, ancak istediğin FPS'e ulaşmanı engellediğinde başlar.
Hızlı kontrol: darboğaz hesaplama aracında işlemcini ve ekran kartını seç, hangi parçanın FPS'i ne kadar kısıtladığını gör.
Darboğaz ne demek?
Bir oyunda işlemci her kareyi hazırlar (oyun mantığı, fizik, ekran kartına neyi çizeceğini söylemek), ekran kartı da o kareyi çizer. İkisinden hangisi daha yavaşsa FPS'ini o belirler:
- İşlemci darboğazı: İşlemci kareleri yeterince hızlı hazırlayamaz, ekran kartı bekler. Yüksek FPS'li espor oyunlarında, büyük strateji ve simülasyon oyunlarında, ayrıca hızlı bir ekran kartı eski bir işlemciyle eşleştiğinde sık görülür.
- Ekran kartı darboğazı: Ekran kartı sonuna kadar çalışıyordur. Yüksek ayarlardaki çoğu oyunda bu normal ve sağlıklı durumdur; grafik ayarlarını düşürünce FPS artar.
İşlemci darboğazının belirtileri
- Ağır bir oyunda ekran kartı kullanım oranı %90'ın altında ve FPS istediğinden düşük.
- Çözünürlüğü veya grafik ayarlarını düşürmek FPS'i neredeyse hiç değiştirmiyor.
- Kalabalık sahnelerde FPS düşüyor: kalabalıklar, şehirler, büyük savaşlar, çok oyunculu karmaşa.
- Toplam işlemci kullanımı düşük görünse bile bir iki izlek %100'e yakın.
- Düşük bir ortalamadan çok takılma ve dengesiz kare süreleri (kötü %1 düşük değerler).
İki dakikada nasıl kontrol edersin?
| Yöntem | Neye bakmalı |
|---|---|
| Görev Yöneticisi (Ctrl + Shift + Esc → Performans) | Oyun pencere modunda çalışırken GPU ve CPU kullanımı |
| NVIDIA app'in oyun içi göstergesi, AMD Adrenalin ölçümleri veya MSI Afterburner | Oyun sırasında canlı GPU kullanımı; Afterburner her izleği de gösterebilir |
| Çözünürlük denemesi | Çözünürlüğü veya çözünürlük ölçeğini epey düşür. FPS aynı kalıyorsa sınır işlemcidir. FPS artıyorsa sınır ekran kartıydı |
Gerçekten oynadığın oyunda kontrol et: aynı bilgisayar Counter-Strike 2'de işlemciye takılırken Cyberpunk 2077'de ekran kartına takılabilir.
İşlemci darboğazı nasıl çözülür?
- Çözünürlüğü veya grafik ayarlarını yükselt. Kulağa ters geliyor ama ekran kartı boşta bekliyorsa, çok az FPS kaybıyla ya da hiç kaybetmeden bedavaya daha iyi görüntü kalitesi alırsın.
- FPS sabitle: Limiti, kalabalık sahnelerde aldığın FPS'in biraz altına koy. Dengeli kare süreleri, yüksek ama dengesiz bir ortalamadan daha akıcı hissettirir.
- Arka plandaki uygulamaları kapat. Tarayıcılar, oyun başlatıcıları ve kayıt programları işlemci süresi için yarışır.
- İşlemciyi yoran ayarları düşür: kalabalık yoğunluğu, görüş mesafesi, fizik ve simülasyon detayı.
- XMP/EXPO'yu aç ve iki RAM modülü kullan. Yavaş, tek kanallı bellek işlemci darboğazını daha da kötüleştirir. Bkz. kaç GB RAM gerekir.
- Sıcaklığı düşük tut. Aşırı ısınan işlemci kendini yavaşlatır. Tozu temizle, soğutucuyu kontrol et.
- İşlemciyi yükselt: Yukarıdaki adımlar yetmezse. Yeni işlemcinin anakartının soketine uyduğundan emin ol ve seçenekleri darboğaz hesaplama aracında karşılaştır.
Ekran kartı darboğazı nasıl çözülür?
Genelde çözmen gerekmez: bu, bilgisayarının ekran kartını sonuna kadar kullandığı anlamına gelir. FPS çok düşükse en ağır ayarları düşür ya da upscaling kullan (bkz. FPS nasıl artırılır); ya da daha hızlı bir kartı GPU vs GPU sayfasında karşılaştır.
Sık sorulan sorular
İşlemci darboğazı kötü mü? Yalnızca istediğin FPS'in altında kalmana neden oluyorsa. Bazı oyunlarda küçük bir darboğaz normaldir ve yükseltmeye değmez.
Ne kadar darboğaz kabul edilebilir? Darboğaz hesaplama aracı, oynadığın oyunlarda ekran kartının yaklaşık %90 veya daha fazla kullanıldığını gösteriyorsa ikili dengelidir. Bundan çok daha düşükse işlemci karta darboğaz yapıyordur ve işlemci yükseltmesi yeni bir karttan daha çok işe yarar.
Yüksek çözünürlük işlemci darboğazını azaltır mı? Evet, bir bakıma. 1440p veya 4K'da ekran kartının kare başına işi artar, sınır o olur ve işlemci daha az bekler.
Oyunlarda GPU kullanımım neden düşük? Genelde işlemci darboğazı, FPS limiti veya V-Sync yüzünden olur; dizüstü bilgisayarda oyunun entegre ekran kartında çalışması da sebep olabilir. Yükseltme yapmadan önce bunları kontrol et.
İşlemci darboğaz yapıyorsa daha iyi bir GPU işe yarar mı? Pek yaramaz. FPS yine işlemci tarafından sınırlanır. Önce işlemciyi yükselt ya da elindeki ekran kartını kullanmak için daha yüksek ayarlarda oyna.
